Norbertanki w Strzelnie, pow. Mogilno 1193-1836

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

8 lutego 2016

Norbertanki (Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów),  katolicki żeński zakon kontemplacyjny założony w 1120 r. Propaguje kult maryjny oraz kult Eucharystii. Do Polski sprowadzony w 1162 r.

Po raz pierwszy norbertanie (premonstratensi) osiedlili się w Polsce roku 1126 we Wsi Kościelnej pod Kaliszem. Pierwszy Polsce konwent żeński założono w Strzelnie w roku 1170. Jego fundatorem był Piotr Wszeborowic, także wojewoda kujawski i kasztelan kru­szwicki.  Norbertanki przybyły do Strzelna w latach 1175-1190 i przebywały do końca XVIII w. Klasztor podlegał klasztorowi premonstratensów na Ołbinie we Wrocławiu, który zapewniał obsadę prepozyta z pomocnikami i reprezentował klasztor wobec władz kościelnych, przeprowadzał wizytacje, delegował braci pełniących funkcje spowiedników, zarządców dóbr, plebanów w podległych klasztorowi parafiach. Władzę zwierzchnią nad konwentem sprawował prepozyt, reprezentujący go na zewnątrz i odpowiadający za jego stan. W ważniejszych sprawach majątkowych musiał mieć zgodę przeoryszy. Dla utrzymania i rozwoju klasztor otrzymał przy lokacji m.in. uposażenie ziemskie w postaci 13 wsi i  dziesięcinę z grodu kruszwickiego, dochody z co dziewiątego targu w Inowrocławiu i co dziesiątego w Kwieciszewie. Do budowy kościoła i klasztoru przystąpiono pod koniec XII w. Bazylikę Św. Trójcy ukończono w połowie XIII w. W XIV w. kościół, jak i sam klasztor był niszczony i uległ pożarowi. Zabudowania klasztorne pobudowano w XV w. Klasztor utrzymywał będąca pewnego rodzaju szkołą pensję dla dziewcząt pochodzenia szlacheckiego, partycypował w utrzymaniu szkoły kolegiackiej w Kruszwicy. Dla celów liturgicznych utrzymywał kapelę klasztorną. Po zajęciu Strzelna przez Prusy klasztor został poddany administracyjnemu nadzorowi. Pozbawiony majątku został ostatecznie zlikwidowany w 1835 r.

 Spuścizna klasztoru liczy 220 jednostek aktowych, w tym 160 dokumentów. Są wśród nich papieskie, zwierzchnich władz zakonnych, królewskie i książęce oraz wystawione przez klasztor i osoby prywatne. Dotyczą m. in. uposażenia klasztoru, nadania dóbr, poświadczenia posiadanych przywilejów, rozstrzygnięć spraw spornych. Interesujący jest dokument papieża Celestyna III z 1193 r. przyjmujący klasztor w Strzelnie pod opiekę Stolicy Apostolskiej. Akta własne klasztoru jedynie to kopiariusz dokumentów i teczka odpisów akt grodzkich inowrocławskich i kruszwickich z lat 1600-1748. Akta okresu pruskiego dotyczą spraw administracyjnych oraz majątkowych, powstały po roku 1773, ale zawierają informacje dla okresu wcześniejszego. Większość dotyczy gospodarowania majątkiem, roszczeń wobec klasztoru i osób trzecich. Niektóre odnoszą się do miejscowości leżących w Królestwie Polskim, w związku z ciążącymi na nich zapisami na rzecz klasztoru. Występują także m.in. plany zabudowań klasztornych i szczegółowy opis majątku klasztornego, w tym miasta Strzelna.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Norbertanki - plansza informacyjna

    Norbertanki - plansza informacyjna

  • Powiększ zdjęcie Klasztor norbertanek w Strzelnie, sygnatura 28, Pieczęć arcybiskupa gnieżnieńskiego Jarosława,, Brześć, 11.02.1359

    Klasztor norbertanek w Strzelnie, sygnatura 28, Pieczęć arcybiskupa gnieżnieńskiego Jarosława,, Brześć, 11.02.1359

  • Powiększ zdjęcie Klasztor norbertanek w Strzelnie, sygnatura 1, Papież Celestyn III na prośbę przeoryszy Beatryczy, przyjmuje klasztor premonstrantesek pod wezwaniem N. P. Marii w Strzelnie, pod opiekę Stolicy Apostolskiej, zatwierdza jego posiadłości i nadaje mu liczne p

    Klasztor norbertanek w Strzelnie, sygnatura 1, Papież Celestyn III na prośbę przeoryszy Beatryczy, przyjmuje klasztor premonstrantesek pod wezwaniem N. P. Marii w Strzelnie, pod opiekę Stolicy Apostolskiej, zatwierdza jego posiadłości i nadaje mu liczne p

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2016-02-08
Data publikacji:2016-02-08
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Krzysztof Klapka
Liczba odwiedzin:2526