Karmelici w Bydgoszczy, Kcyni i Markowicach 1399-1834

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

8 lutego 2016

Karmelici - Zakon powstał w połowie XII w. Zgodnie z regułą postępowania, opracowaną w 1209 r., członkowie żyli pod władzą wybranego spośród siebie przełożonego w posłuszeństwie, ubóstwie, czystości, surowym poście i milczeniu. W 1245 r. na kapitule generalnej potwierdzono profil maryjny zakonu. Bullą Innocentego IV z 1247 r. zakon został uznany za żebrzący, wskutek czego zakonnicy podejmowali studia i działalność apostolską przy swoich klasztorach. W Polsce pojawili się w 1390 r. w Krakowie sprowadzeni przez Jadwigę z Czech. W drugiej połowie XVI w. nastąpił podział, zatwierdzony w 1593 r. przez Klemensa VIII, na dwie gałęzie: karmelitów trzewiczkowych i posiadających surowszą regułę karmelitów bosych.

Karmelitów do Bydgoszczy sprowadzono prawdopodobnie w 1398 r. Fundację zatwierdził papież Bonifacy IX w 1401 r. Klasztor powstał na Przedmieściu Gdańskim, niedaleko mostu przez Brdę. Murowane zabudowania klasztorne wraz z kościołem ukończono w połowie XVI w. Karmelici prowadzili działalność kaznodziejską, szerzyli kult maryjny. Najważniejszą rolę poza miastem odgrywało Bractwo Matki Boskiej Szkaplerznej. Istniały też Bractwa: św. Józefa, Różańcowe, Opieki Matki Boskiej oraz muzyczne. Po 1772 r. klasztor poddano nadzorowi władz pruskich, pozbawiono majątku i ostatecznie zlikwidowano w 1816 r. Zabudowania klasztorne przeznaczono na szkołę. 

Zachowało się 77 jednostek aktowych, w tym 22 dokumenty. Są to nadania majątkowe na rzecz klasztoru, potwierdzenie jego uprawnień przez władców i papieży, umowy majątkowe, dokumenty otrzymane w związku z działalnością religijną klasztoru i funkcjonujących przy nim bractw. Akta klasztorne dotyczą głównie spraw majątkowych. Materiały wytworzone przez władze pruskie dotyczą nadzoru administracyjnego nad klasztorem i jego finansami, przejęcia majątku klasztornego i roszczeń klasztoru wobec osób trzecich.

Zakon został sprowadzony do Kcyni w 1612 r. staraniem Arcybiskupa Gnieźnieńskiego, Wojciecha Baranowskiego. Był skromnie uposażony. Murowane zabudowania klasztorne ukończono w 1780 r. Słynął z drewnianego krucyfiksu uważanego za cudowny. Klasztor został zlikwidowany przez władze pruskie w 1831 r. Budynki klasztorne przeznaczono na szkołę, a kościół przekazano parafii katolickiej.

 Spośród 13 zachowanych jednostek aktowych jedna została wytworzona w klasztorze. Są to pokwitowania otrzymanych sum. Pozostałe materiały zostały wytworzone przez administrację w związku z podjętym przez władze pruskie nadzorem nad majątkiem, jego przejęciem, finansami klasztornymi i kontrolą stanów osobowych w klasztorze.

Klasztor karmelitów trzewiczkowych w Markowicach został ufundowany w 1626 r. Z powodu szczupłego uposażenia przebywało w nim kilku zakonników, dlatego być może nie był samodzielny i zależał od karmelitów bydgoskich. W kościele znajdowała się cudowna figura NMP z Dzieciątkiem. Dekretem władz pruskich z 26 VII 1825 r. klasztor zlikwidowano.

 Spuścizna liczy 4 jednostki aktowe dotyczące spraw majątkowych, nadzoru nad klasztorem, jego stanu osobowego oraz roszczeń o zwrot kapitału od hrabiego von Kalkreutha w Koźmianie.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Karmelici - plansza informacyjna

    Karmelici - plansza informacyjna

  • Powiększ zdjęcie Klasztor karmelitów w Bydgoszczy, sygn. 7, Bulla papieża Leona X, Rzym, 20.05.1513

    Klasztor karmelitów w Bydgoszczy, sygn. 7, Bulla papieża Leona X, Rzym, 20.05.1513

  • Powiększ zdjęcie Klasztor karmelitów w Bydgoszczy, sygnatura 1, Mikołaj Szeblonis wraz z matką Małgorzatą odstępuje klasztorowi swój ogród w zamian za odprawianie mszy i lekcji w suchedni, Bydgoszcz, 20.01.1399

    Klasztor karmelitów w Bydgoszczy, sygnatura 1, Mikołaj Szeblonis wraz z matką Małgorzatą odstępuje klasztorowi swój ogród w zamian za odprawianie mszy i lekcji w suchedni, Bydgoszcz, 20.01.1399

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2016-02-08
Data publikacji:2016-02-08
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Krzysztof Klapka
Liczba odwiedzin:3110